Recente activiteiten

La Dea Fortuna.jpg

La Dea Fortuna

Donderdag 21 oktober 2021 in Lumière hadden we de film La Dea Fortuna.

Alessandro en Arturo zijn al meer dan vijftien jaar samen. De passie is een
beetje uit hun relatie geraakt en ze overwegen uit elkaar te gaan. Dan staat
op een dag Alessandro’s beste vriendin Annamaria voor de deur. Ze is ziek
en moet een paar dagen naar het ziekenhuis en vraagt of ze op haar
dochter en zoontje willen passen. De komst van de twee kinderen zet het
dagelijkse ritme van Alessandro en Arturo compleet op de kop, maar de
verantwoordelijkheid voor de twee zorgt ook voor een onverwachte
wending in hun leven.
Regisseur Ferzan Özpetek werd geboren in Istanbul, maar verhuisde in de
jaren zeventig naar Italië, waar bij bekend werd met films als HAMAM, IL
BAGNO TURCO (1997), LA FINESTRA DI FRONTE (2003) en MINE
VAGANTI (2010). LA DEA FORTUNA was een commercieel succes in Italië
en werd bekroond met twee David di Donatello Awards (de belangrijkste
nationale filmprijs in Italië), in de categorieën beste actrice (Jasmine Trinca)
en beste originele nummer (CHE VITA MERAVIGLIOSA van de beoogde
Eurovisie Songfestival-deelnemer Diodato).

ma-che-vuoi-emoji-620x330.png

Italianen en hun  eigen aardigheden

Zoals gebruikelijk ging ook op 15 september 2021 aan de “Inizio” de informatiebijeenkomst over het nieuwe cursusseizoenen vooraf. Zo’n 25 geïnteresseerden kregen van een aantal van onze docenten informatie over de cursussen en waar nodig een advies over hun cursuskeuze. Die bijeenkomst leverde weer een flink aantal nieuwe cursisten op.

De Inizio is de eerste culturele activiteiten van het seizoen. Deze avond was het Jac van den Boogard die het seizoen aftrapte.

Jac is lid van Dante Alighieri – Maastricht en is bij velen bekend van de cursussen en reizen die hij als cultureel historicus organiseert.

Ook vanavond ging het over cultuur, maar dan die met de kleine c en niet die met de grote C.

 

Onder de titel “Italianen en hun eigen aardigheden” vertelde Jac ons over hoe de Italiaan wordt gezien en hoe de Italiaan zichzelf ziet.

In het eerste deel van zijn relaas kwamen alle stereotype (voor)oordelen langs, in het tweede deel relativeerde Jac die weer.

 

Een aantal van zijn waarnemingen:

De Italiaan is trots op alles van zijn land, dit in de wetenschap dat er ook veel niet goed gaat in het land, maar dat ligt dan aan anderen. De Italiaan vindt zichzelf en zijn land al snel de “underdog”.

De levenskunst van de Italiaan staat buiten elke twijfel.

De Italiaan heeft een natuurlijke aanleg om te acteren en zo maken ze van alles theater.

De uiterlijke kant van het leven is erg belangrijk, La bella figura, de kunst van het imponeren en de sprezzatura, de met schijnbare achteloosheid uitgevoerde elegantie.

De familie is de belangrijkste groep mensen in iemands bestaan. Ieder van buiten de familie kan niet zomaar vertrouwd worden en dat geldt al helemaal voor alles wat overheid is. Buiten de familie vertoon je ook niet je ware gevoelens  

Italië is geen staat, maar een federatie van families.

Voor de Italiaan is spontaniteit alles. Daarom komt men ook zelden op tijd want altijd komt er even iets tussen. Weinig bijeenkomsten beginnen daarom op de geplande tijd, met uitzondering van het voetbal natuurlijk, want dat is pas echt belangrijk.

 

Zo kwamen alle typische Italiaanse gedragingen langs. Jac bracht ze met veel ironie en gaf ons daarmee ook een inkijkje in onze eigen kijk op de Italiaanse wereld.

 

De conclusie na dit verhaal kon toch niet anders zijn dan: Het Italiaanse leven is Grandioso en vol levenskunst.

Zo werd het een luchtige en amusante avond die we afsloten met een glas Italiaanse wijn voor alle aanwezigen.

L'eclisse.png

Michelangelo Antonioni

Webinar 12 mei 2021.

Voor onze leden werd er deze avond een webinar gehouden waarin filmjournalist Kevin Toma (o.a. werkend voor de Volkskrant) voor ons een lezing gaf onder de titel “Mensen, objecten en ruimtes in het werk van Antonioni”

Kevin Toma stelde dat het werk van Antonioni vooral ook filosofisch is. Hij probeert de toeschouwer in een nieuw contact te brengen met alledaagse zaken zoals, liefde, mensen en objecten, materiele en immateriële zaken en de zin van het bestaan. Zijn films hebben niet allereerst een amusementswaarde maar geven zonder uitleg en met weinig tekst een filosofische kijk op onze wereld.

Tot 1945 was de Italiaanse cinema vooral gericht op het vertellen van mooie verhalen die zich afspeelden in de hogere klasse van de samenleving, een soort droombeelden. Na 1945 kwam de Italiaanse cinema onder invloed van het neo-realisme waarbij het werkelijke leven van de gewone man het onderwerp was. Antonioni speelde hier een grote rol in.

 

Onder vertoning van diverse filmfragmenten werd ons aangereikt welke boodschap Antonioni in zijn films legde:

  • De kleinheid van de mens door hun plaatsing in groot in beeld gebracht landschappen, bouwplaatsen, fabrieksterreinen, wegenstelsel en architectuur, waarbij de positie van de acteurs shot voor shot zeer nauwkeurig werden bepaald voor het beste beeldeffect.

  • Het isolement van de mens, als in gevangenschap, in kamers, trappenhuizen en in lege straten.

  • Objecten, grote en kleine, lijken in zijn films zelf een rol te spelen waarmee de rol van de acteurs, de mens, minder belangrijk wordt.

 

Een heel boeiende lezing waardoor wij straks, al de bioscopen weer opengaan, met een andere blik naar de beeldregie van films zullen kijken.

 

Peter Rawie

Venezia e un pesce.png

Venetie is een vis

Inizio Stagione  15 september 2020 / lezing VENETIE IS EEN VIS , door Claudia Campagna.

Lezing;

 

Sociëteit Dante Maastricht beleefde op de avond van de Inizio Stagione enkele primeurs;

De lezing werd voor het eerst via Webinar voor alle leden online toegankelijk gemaakt, we verblijven in een prachtig verbouwde StayOkay en maken, via de lezing, kennis met onze nieuwe docente Claudia Campagna.

 

In de zaal waren 38 geïnteresseerden aanwezig, via Webinar keken nogmaals 30 belangstellenden mee; aldus, in coronatijd een mooi aantal.

 

Het gehele bestuur van Dante en drie docenten, Concetta, Claudia en Mieke waren aanwezig. Docente Mieke vertelde namens de docenten over het curriculum van de taalcursussen. Docenten stelden zich persoonlijk voor aan de aanwezigen.

Voor de taalcursussen belangstellenden kregen ruim de tijd om met docenten te praten om in te schatten welk leerjaar geschikt is, gerelateerd aan het taalkennis niveau.

 

Annette stelt de spreker van vanavond voor; Claudia Campagna, tevens onze nieuwe taaldocente.

Claudia is geboren in de omgeving van Venetië, de stad waarin zij vele jaren als dierenarts  werkte. De liefde lokte haar uiteindelijk naar Maastricht.

Een stad die paralellen heeft met Venetië; klein, historisch, zelfbewust, mooi en chauvinistisch …..plus, we beleven allen de carnaval, het moment waarop maskers ons een tijdelijke vrijheid geven.

 

VENETIE IS EEN VIS, Claudia Campagna.

 

Leidraad voor deze lezing is het boek ‘VENEZIA E UN PESCE’ van Tiziano Scarpa;

Het is een stadsgids, maar zonder lijsten met restaurants, bars, ijssalons of monumenten, maar juist met verhalen.

Elk hoofdstuk van het boek heeft een deel van het lichaam als titel, omdat dit voor de auteur de beste manier is om deze stad, die tussen hemel, aarde en zee is, te leren kennen middels de zintuigen.

De opdracht om deze, wellicht poëtische missie door te geven is absoluut aan Claudia besteed; in haar performance refereert ze aan een noodzakelijke specifieke mentaliteit en attitude van de luisteraars,  die voorwaardelijk is om de sensitieve tocht door de parel in de lagune te maken.

Claudia neemt ons mee, onze zintuigen zijn onze gids.

Het ruiken, voelen, smaken, praten, stil zijn, allen aspecten die onze herinnering aan een stad bepalen. Het is ons sensitieve geheugen dat boven de rationaliteit staat.

 

De plattegrond van de stad Venetië heeft de vorm van een vis.

 

Claudia vertelt gepassioneerd over bijzondere eigenaardigheden van Venetië;

Straatnamen zijn typisch voor een stad die door velerlei kanalen is dooraderd;

Calle, Salizada, Ruga, Lista, Sotoportego, rio terra, fondamenta, canale, ponte, corte en campiello….je komt het veelal in Venetië tegen.

Huisnummers zijn bepaald door de bouwdatum.

Venetië is een aaneen klitting van grote en kleine eilandjes,; dicht bij de stad liggen San Michele (hier is het kerkhof van de stad waarop bekenden uit het verleden begraven zijn, bv  Stravinsky) , San Erasmo, San lazzaro deglo Armeni waarop de indrukwekkende kloosterbibliotheek is gehuisvest. De oudste kerk van Venetië staat op het eiland Torcello; de Santa Maria Assunta, een zesde eeuwse Byzantijnse kerk met prachtige mozaïeken over Het laatste Oordeel uit  de Apocalyps van Johannes.

 

Overdag is Venetië een door toeristen totaal ontwrichte kwetsbare stad in nood.

Door corona zijn er geen cruiseschepen, even kan de vis ademen.

Het eeuwenoude gevecht tegen steigend water, verontreiniging van water door het ontbreken van een rioleringssysteem en door chemische industrie, blijven een bedreiging voor deze historische stad.

In 2003 werd een zware stalen wand ter afsluiting van de zee, aangebracht; de MOSE  (modulo sperimentale elettromagnetico).

Deze is te duur in gebruik……hij ligt te roesten. Het management van dit project was corrupt.

 

Zijn we beland in de stilte van de stad, wordt deze onderbroken door het geluid van klokken uit 128 kerktorens.

Een ander geluid is het noodgeluid van sirenes bij overstromingen.

Aan de hoogte van het geluid herkent men de hoogte van de te verwachten overstroming.

Vele ratten van de stad (ooit geïmporteerd vanuit Constantinopel, alsook de pest)  worden streng gevolgd door uit Dalmatië  geïmporteerde katten.

 

Veel woorden in de Italiaanse taal vinden overigens hun oorsprong in het dialect van Venetië.

Over de schoonheid van de vele stadspaleizen met de loggia’s , binnenhofjes, gekleurde gevels, bruggen, kerken en pleinen,  we hoeven het niet te noemen.

Onze onbevangen doling door de stad duurt voort.

 

Al borrelend kan men heerlijke ‘stuzzicchini’ bestellen, vergelijkbaar met de Spaanse tapas.

 

Onze voeten, benen en handen leidden ons om  uiteindelijk aan te komen bij ons hart.

Daar ontmoeten we het hart van Claudia dat rijkelijk gevuld is met passie voor háár stad.

 

 

 

Desiree Tonnaer.

fotowebinarsandrinab.jpg

Testaccio

Webinar ‘Testaccio’ - de onderbuik van Rome - door Sandrina Bokhorst van Persoonlijk Rome

Datum 25 maart 2021

 

Sandrina Bokhorst geeft ons met dit webinar een virtuele tour door de wijk Testaccio. De wijk is authentiek: ze leeft, groeit, verandert maar altijd is een rode draad zichtbaar; ze behoudt haar eigen identiteit. De geschiedenis van de wijk speelt zich niet af in de grote mannen-geschiedenis, de geschiedenis van de keizers en pausen, maar juist in de marges ervan. Testaccio is niet elegant of groots te noemen, maar heeft een populaire, anti-autoritaire cultuur.

De wijk ligt in het zuiden van Rome in de bocht van de rivier de Tiber. Ze is nu een hippe wijk met een rasterpatroon aan straten en een groene berg t.w. de Monte Testaccio.

In de oudheid vond er veel handel langs de rivier plaats. Ze had een verbinding met de haven in Ostia. Om de opslagcapaciteit te vergroten om zo Rome te bevoorraden bouwde men een nieuwe haven met opslagruimte: het Emporium. Bij dit complex waren ook de kantoren van de havenautoriteiten. Daarnaast werd het Porticus Aemilia gebouwd, 500 x 60 meter. Stukken van de gevels zijn nog steeds zichtbaar. Een ander markant gebouw is de Piramide, gebouwd door Gaius Cestius, die in Egypte geweest was als verantwoordelijke voor de graantoevoer vanuit dit land.

Testaccio kent een heuvel, de Monte Testaccio, die geheel opgebouwd is uit kapotgeslagen amforen van 30 liter. De restanten van de amforen werden keurig netjes opgestapeld. Testa betekent ‘scherf’ in het Latijn. In de 2e helft van de 3e eeuw stopt de aanvoer van de scherven mogelijk door de bouw van de Aureliaanse muur. Porta Ostiense heet nu Porta San Paolo genoemd naar het graf van San Paolo, dat dan gebouwd wordt.

De Monte Testaccio wordt een Golgotha voor paasprocessies en Carnaval. Er vinden spelen plaats met een toernooi-achtig karakter. Veel Romeinen hadden een wijngaard in de wijk. Er waren gemeenschappelijke weidegronden, prati; bij ons ‘meent' genaamd. Door abusievelijke (illegale) bouw verdwijnt dit prati-karakter. Testaccio bevat ook een cimitero acatolico. Dit is een prachtige plek waar o.a. John Keats en Joseph Severn begraven liggen.

In de 17e eeuw ontdekt men grotten in de berg. Een ideale plek gezien de temperatuur voor wijnopslag. De paus geeft toestemming voor dit gebruik. Jaarlijks vinden er in die tijd de ottobrale feste romans plaats. Er wordt gedronken en geflirt. in die tijd ontstaat ook de volksmuziek, de stornelli. De muziek is een soort vraag- en antwoordspel tussen meisjes en jongens. Ook wordt er gedanst, de sartarello.

In 1870 wordt Rome hoofdstad van Italië. Het wil haar achterstand op industrieel gebied inhalen. Testaccio wordt als locatie gekozen voor een slachterij, de mattatoio. Er werken veel mensen in de slachterij. Dat maakt woningbouw noodzakelijk. De bordjes Lotto (kavelnummer) op de huizen zijn nog steeds aanwezig. De huizen hadden geen voorzieningen, de leef- en woonsituatie was slecht. Er kwamen hervormers zoals Domenico Orano die zich het lot van deze mensen aantrok. Samen met hen zorgde hij voor scholen, vervoer, verenigingen enz. Ook kwam er opvang (casa dei bambini) voor kinderen, opgezet door Maria Montessori die zich om het lot van deze kinderen bekommerde. Hier werd de basis gelegd voor zelfvoorzienend- en zelfredzaamheid.

In de grotten, de wijnkelders, van de berg komen osteria. Eigenlijk betekent dit dat men een glas wijn bij het zelf meegebrachte eten kreeg. De arbeiders werden in slachtafval (quinto quarto) uitbetaald en dat moest ergens bereid worden. De woningen zelf hadden geen keuken. Dus ging de gewone man ‘uit eten’. De vera cucina romana ontstaat.

In 1909 komt er een sociaal democratisch stadsbestuur. De industrie wordt geschrapt. De sociale woningbouw verbetert en er is aandacht voor de architectuur. Er komen grote binnenhoven bij de appartementsgebouwen, die een sociale functie hebben. In 1910 wordt de eerste kerk gebouwd in de voorheen antikerkelijke wijk. Er ontstaan sportverenigingen. Ook wordt AS Rome opgericht en een stadion gebouwd. In de jaren ’30 en ’40 zijn de fascisten aan de macht. Een belangrijk bouwwerk uit die tijd is het postkantoor aan de Via Marmorata, een voorbeeld van rationalistische architectuur. Na de oorlog in de jaren ’70 en ’80 verandert de wijk. Er is veel drugscriminaliteit in de clubs rond de berg. De wijk raakt in verval en heeft een slechte naam. Dan sluit ook nog eens het slachthuis zijn deuren. Maar een kenmerk van de wijk is om er toch weer samen uit te komen. Nu is de wijk een magneet voor jongeren en creatievelingen. Het oude slachthuis is in ere hersteld en biedt nu ruimte voor een museum voor moderne kunst, ateliers, de universiteit, de muziekschool, dans enz. Er is veel street-art en door de bouw van een markt is de wijk uitgegroeid tot een food district. Maar nog altijd vind je in de restaurantjes rond de berg de zichtbare sporen van de berg, opgebouwd uit de scherven van de amforen. En een wijk zonder plein kan natuurlijk niet dus er is een Piazza Testaccio, waar men elkaar ontmoet gezeten op een bankje of bij de fontein.

LEZING ALS EEN PELGRIM NAAR ROME.JPG

Als Pelgrim onderweg naar Rome

Woensdagavond 28 oktober 2020 waren 25 leden in de ruim ingedeelde zaal van Stayokay aanwezig bij de door Hans Driever gegeven lezing “Als pelgrim op pad naar Rome”. Nog eens 21 personen volgden de lezing via de een rechtstreekse “Zoom”-verbinding”, zodat we ondanks de corona beperkingen eigenlijk toch een volle zaal hadden.

Hans Driever vertelde een enthousiast verhaal over een tweetal lange afstandswandeling met bestemming Rome die hij heeft gemaakt en vertoonde daarbij beelden van landschappen, steden, dorpen en kloosters op die routes.

Eén van de routes staat bekend als de Via Francigena (de Frankenroute) en was in de Romeinse tijd de meest rechtstreekse route van de Noordzee naar Rome. Die route werd in het jaar 990 gebruikt door bisschop Sigeric van Canterbury om in Rome zijn bisschopsmantel in ontvangst te nemen. De route werd door hem beschreven en daarop is de Via Francigena nog steeds gebaseerd. Ook Emo, abt van het Groningse klooster Bloemhof, reisde langs deze route naar Rome. Dat was in 1211 en ook hij beschreef deze reis. In 2017 liep Hans Driever deze route en vertelde ons vanavond over de etappes tussen Lucca en Rome een afstand van 410 kilometer.

Opmerkelijk vond hij, dat je overal langs deze route als pelgrim wordt herkend en erkend, ook als je er zelf geen religieuze bedoelingen bij hebt. Soms krijg je ergens het traditionele stuk brood, een andere keer word je uitgenodigd voor een hele maaltijd. Deze vooral landelijke route brengt de wandelaar, zoals ook al eeuwen geleden via de oude stadspoorten de steden binnen en dat was steeds een mooie ervaring. Na Siena zie je het landschap duidelijk veranderen. Van het karakteristieke Toscaanse landschap loop je dan door een weidser gebied richting Rome, waar je over de Via Trionfale binnen komt. Het voelt ook als een triomf om zo de stad te hebben bereikt en nog maar tot aan de Sint-Pieter te hoeven lopen voor je laatste pelgrimsstempeltje en de bijbehorende oorkonde. Met een beetje geluk pak je dan gelijk de pauselijke zegen mee.

De tweede route die Hans liep en ons beschreef was de Franciscaanse voetreis. Dat is een route van Firenze naar Rome die vanaf 1995 werd uitgezet door de Nederlander Kees Roodenburg. Die route wordt nog steeds onderhouden en kan worden gelopen aan de hand van een gids die kan worden besteld via de website https://www.franciscaansevoetreis.nl/

Deze route is met 565 kilometer wat langer dan de route vanaf Lucca, dat komt omdat deze route leidt langs allerlei plaatsen waar Sint Franciscus zijn sporen heeft achtergelaten, zoals Assisi en Spoleto. Deze route is bergachtiger en dus wat zwaarder, maar heeft ook een wat meer religieus accent, vanwege de vele Franciscaner kloosters en kerken die je tegenkomt en die vaak ook de plaats van overnachting zijn. Deze route eindigt bij het monument voor Sint Franciscus dat tegenover de kathedraal Sint Jan van Lateranen staat.

Lange afstandswandelen is zoals Hans Driever vertelde steeds weer een fijne ervaring. Gedurende de tocht ben je heel erg in het hier en nu en laat je veel ballast van het normale leven achter je.

En voor iedereen met goede knieën en schoenen is het te doen. De eerste dagen zijn misschien nog wat zwaar, maar van dag tot dag word je sterker en gaat het lopen makkelijker. Hij beveelt het ons allemaal zeer aan, ook als je dat binnen Nederland zou doen, waar ook veel lange afstand routes zijn uitgezet.